Conferentie ‘Filosofie in Neopatristiek’ te Krakau

Door Josephien van Kessel.

Van 29 mei tot en met 1 juni vond in de benedictijner Tyniec Abdij in Krakau, Polen de 2022 versie van de Krakow Meetings over Russische filosofie plaats met als thema ‘Filosofie in Neopatristiek’. Een klein weekje later werd de conferentie online voortgezet van 6 tot en met 8 juni. De Krakow Meetings waren in 2021 vanwege Covid-19 ook al op deze manier met zowel een offline als een online variant gehouden. Dit jaar was de aanleiding de onmogelijkheid voor Russische en Oekraïense deelnemers om op de offline conferentie aanwezig te zijn vanwege de oorlog in Oekraïne en de aan Rusland opgelegde sancties.

De Krakow Meetings worden jaarlijks georganiseerd door de Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II te Krakau in samenwerking met het Filosofie Instituut Edith Stein te Granada en worden gesteund door het tijdschrift Studies in East European Thought (SEET).

Dit jaar stond tijdens de conferentie de Neopatristische beweging centraal, waarvan de theologische betekenis buiten kijf staat. De Neopatristiek was essentieel voor de orthodoxe theologie van de 20de eeuw en is ook in de 21de eeuw nog steeds een van de meest besproken en succesvolle richtingen. Tijdens deze conferentie werden met name de filosofische aspecten van de Neopatristiek aan de orde gesteld en verder ontwikkeld. Er werden bijdragen gevraagd aangaande de volgende thema’s: de geschiedenis van de Neopatristiek, recent onderzoek, de verhouding Neopatristiek en Russische religieuze filosofie, een vergelijking tussen Russische en Griekse Neopatristiek en tussen orthodoxe Neopatristiek en katholiek Neo-Thomisme, de verhouding Neopatristiek en de beweging van Radical Orthodoxy, Neopatristiek en analytische metafysica, contemporaine religiefilosofie, filosofische antropologie, wetenschap en religie en geschiedenis van de filosofie. Er waren met name veel bijdragen die de ‘synergetische antropologie’ van de Russische filosoof Sergej Choroezjij in relatie tot de Neopatristiek behandelden.

Op maandag 30 mei werd de conferentie geopend door de abt van het Tyniec abdij, Szymon Hiżycki, samen met Teresa Obolevitch als hoofd van het organiserend comité van de Pauselijke Universiteit. Paul Gavrilyuk van de Universiteit van Sint-Thomas te Minnesota in de Verenigde Staten gaf de eerste keynote lezing over Georgij Florovskij, de filosoof en theoloog die de Neopatristiek op de kaart zette met zijn slogan “Terug naar de (kerk)vaders!”. Gavrilyuks lezing is getiteld ‘Florovsky Against the Russian World: His Engagement with Eurasianism’. Tijdens deze offlinebijeenkomst die uit 6 sessies bestond met gemiddeld 3 lezingen per sessie waren er verder bijdragen van kenners uit met name Polen, Verenigd Koninkrijk, Servië, Litouwen, Verenigde Staten, Australië. In 3 sessies waren voornamelijk bijdragen in het Engels. De bijdragen in de overige sessies waren in het Russisch. Slechts in 1 sessie waren 2 bijdragen van in Rusland gevestigde onderzoekers. Het informele gedeelte bestond uit een excursie naar het museum van de abdij en afsluitend vond een ‘Vistula River Cruise’ plaats op het zogenoemde ‘Filosofen schip’ naar het oude stadscentrum van Krakau. De naam het ‘Filosofen schip’ verwijst naar de verbanning van veel leden van de Russische intelligentsia, zowel filosofen, theologen, kunstenaars als andere politiek actieve leden, in 1922 uit Sovjet Rusland. De meesten reisden daarbij per schip naar Europa, ofwel vanuit St. Petersburg, of vanuit Simferopol.

Het online gedeelte van de conferentie, waaraan ik zelf deelnam, begon op maandag 6 juni en bestond uit 8 sessies, waarvan 2 sessies in het Engels waren. In deze sessies waren bijdragen van deelnemers uit Rusland, Oekraïne, Duitsland, Verenigde Staten, Noorwegen, Verenigd Koninkrijk, Polen en Nederland. Deze laatste was van mijzelf met een lezing over de polemische relatie van de school van de Neopatristiek, met name Florovskij en Vladimir Losskij, tot de Sofiologie van Sergei Boelgakov. De hatelijkheid van de polemiek van Florovskij en Losskij die zelfs leidde tot de Sophia-controverse in 1935-1936 en een kerkelijke rechtbank om Boelgakovs Sofiologie te veroordelen. De Sophia-controverse had ik tijdens mijn promotieonderzoek als onbegrijpelijk ervaren en wilde ik in deze lezing nader onderzoeken. De overige sessies waren gevuld met bijdragen van onderzoekers uit met name Rusland en Oekraïne. Opvallend was wel dat er niet gesproken werd over de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, al was die nu en dan voelbaar in de soms slechte internetverbinding met Oekraïne. Dankzij deze tweeledige opzet was het toch mogelijk als onderzoekers op het gebied van de Russische filosofie samen te komen en van gedachten te wisselen. Voor het scheppen van deze gelegenheid in deze moeilijke tijden is dankbaarheid aan het organiserend comité op zijn plaats.

Naar alle waarschijnlijkheid zal een selectie van de bijdragen in het Engels verschijnen in een conferentiebundel. Hierover zal te zijner tijd een aankondiging in het Platform Oosters Christendom (POC) verschijnen.

%d bloggers liken dit: